Sjálfstraust og áhrif þess á frammistöðu íþróttafólks er áhugavert viðfangsefni sem reglulega ber á góma í almennri umræðu um íþróttir. Í starfi undirritaðs sem hugarþjálfara íþróttafólks er sjálfstraustsvinna sú vinna sem er fyrirferðamest og flest af því íþróttafólki sem kemur í þjálfun leitast eftir. Hér eru 5 hlutir sem þú þarft að vita um sjálfstraust í íþróttum og gætu verið upphafið af því að þú bætir þitt sjálfstraust á vellinum.
1. Sjálfstraust er traust á vinnunni sem þú vinnur
Segja má að sjálfstraust sé traust þitt á að sú vinna sem þú vinnur sem íþróttamanneskja skili þér góðri frammistöðu í keppni. Ef þú ert að glíma við lítið sjálfstraust á vellinum skaltu byrja á að skoða vinnuna sem þú vinnur. Ertu að vinna vinnuna þannig að hún sé traustsins verð? Æfir þú vel? Framkvæmir þú æfingar af einbeitingu, alvöru og krafti? Ertu að æfa með sama hugarfari og þú vilt keppa? Ef svarið við þessum spurningum er “nei” skaltu byrja á að taka vinnuna þína í gegn. Þú öðlast öryggi í því sem þú gerir á æfingum á hverjum einasta degi, ef æfingar eru framkvæmdar í 2.gír þá byggir það upp öryggi í 2.gír. Við skulum hins vegar gera ráð fyrir að þú viljir nota 6. gír í keppni og til að öðlast öryggi í honum þarftu að æfa í 6. gír.
2. Virðing fyrir vinnunni sem þú vinnur er forsenda þess að þú treystir henni
Það er að sjálfsögðu ekki þannig að ástæðu lítils sjálfstrausts megi alltaf rekja til þess að vinnan sé ekki unnin nógu vel. Fjölmargt íþróttafólk sem sýnir gríðarlegan metnað og gæði við æfingar er samt sem áður með lítið sjálfstraust. Ástæða þessa er oft sú að þetta íþróttafólk veitir vinnunni sem það er að vinna svo vel ekki athygli, leyfir sér ekki að dvelja við hana og hrósa sér fyrir góðu hlutina sem það gerir. Það ber ekki virðingu fyrir vinnunni og gerir lítið úr henni vegna þess að það er svo upptekið af þeim hlutum sem ganga ekki nógu vel. Gott getur verið að þú hugsir þannig um sjálfstraustið þitt að það sé byggt upp á sama hátt og hlaðinn múrsteinsveggur. Múrsteinsveggur er ekki byggður með því að dæla steypu ofan í mót sem síðan þornar og verður strax að vegg heldur er múrsteinsveggur hlaðinn á þann hátt að einn múrsteinn er lagður í einu. Litlir sigrar, litlar framfarir og það að gera litla stjórnanlega hluti vel eru litlu múrsteinarnir. Þessir múrsteinar liggja allt í kringum þig eftir æfingar. Það er þitt val hvort þú takir þá upp og staflir þeim upp í vegg sem verður að öflugu sjálfstrausti, með því að veita þeim athygli og hrósa þér fyrir þá, eða hvort þú látir þá liggja flata allt um kring á meðan þú ákveður að beina athyglinni frekar að þeim hlutum æfingarinnar sem gengu ekki vel. Þannig verður enginn sjálfstraustsveggur til. Berðu virðingu fyrir þeim hlutum sem þú gerir vel, því það eru þeir hlutir sem byggja sjálfstrausið þitt.
3. Frammistöðumat útfrá óstjórnanlegum þáttum hefur neikvæð áhrif á sjálfstraust
Öll umræða um íþróttir ýtir íþróttafólki út í að meta eigin frammistöðu og virði útfrá óstjórnanlegum þáttum á borð við úrslitum, tölfræði, samanburði við aðra og jafnvel liðsvali. Þegar þú metur frammistöðu þína fyrst og fremst útfrá þessum þáttum ertu sömuleiðis að setja sjálfstraust þitt í hendurnar á þessum hlutum. Það jafnast í raun á við að þú setjir sjálfstraust þitt í hendurnar á laugardagslottóinu. Vilt þú að sjálfstraust þitt í keppni stjórnist af því hvaða tölur koma upp í lottóinu á laugardegi?
4. Frammistöðumat útfrá stjórnanlegum þáttum hefur jákvæð áhrif á sjálfstraust
Íþróttafólk þarf að vera meðvitað um að meta eigin frammistöðu og virði útfrá stjórnanlegum þáttum s.s. eigin vinnusemi við æfingar og framkvæmd stjórnanlegra þátta á borð við baráttu, dugnaðar, hugrekkis og tæknilegra fókuspunkta í keppni. Sem dæmi má nefna að langhlaupari ætti að einblína á og meta sig útfrá vinnunni sem viðkomandi lagði inn í aðdraganda hlaupsins, undirbúningsins og vinnunar sem unnin var í hlaupinu en ekki lokatíma hlaupsins eða í hvaða sæti viðkomandi lenti. Jafnframt ætti blakkona umfram allt að stressa sig á því fyrir leik hvort hún muni ekki örugglega sína baráttuna sem hún er þekkt fyrir í leiknum frekar en hvort stöku uppgjöf eigi eftir að fara í netið. Baráttan er stjórnanlegur þáttur en útkoma stakrar uppgjafar er ekki stjórnanlegur þáttur.
5. Að efla sjálfstraust er óþægileg vinna sem þarf að vinna
Það fimmta sem þú þarft að vita um sjálfstraust er að það styrkist ekki fyrirhafnarlaust. Það þarf að leggja á sig vinnu til að styrkja sjálfstraust og þessi vinna er erfið og óþægileg. Jákvæðu fréttirnar eru hins vegar þær að launin fyrir vinnuna eru mjög góð, því ekkert jafnast á við að öðlast sjálfstraust og öryggi í aðstæðum sem áður voru þinn versti ótti. Hugsaðu þér aðstæður í þinni íþrótt sem þú finnur fyrir óöryggi í, aðstæður þar sem sjálfstraust þitt er lítið. Viljir þú byggja upp sjálfstraust í aðstæðunum þarftu að byrja á að samþykkja að eina leiðin til þess er með því að fara inn í óöryggið, leyfa þér að líða óþægilega, leyfa þér að gera mistökin sem þú óttast. Með einbeittum vilja til að skora þig á hólm, fara reglulega útfyrir þægindahringinn þinn og tileinka þér vinalegt viðhorf til mistaka sem hluta af vaxtaferlinu eykst öryggi þitt hægt og rólega í aðstæðunum og þannig hefur sjálfstraust þitt aukist. Æskilegt er að fá aðstoð sérfræðings á sviði hugarþjálfunar eða íþróttasálfræði í vegferðinni útfyrir þægindahringinn.
Haus hugarþjálfunarstöð er staðurinn þar sem þú lærir í gegnum fræðslumyndbönd og æfingatæki að leggja reglulega rækt við að styrkja sjálfstraust þitt á íþróttavellinum. Kynntu þér Haus hugarþjálfunarstöð hér.